ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

Μέσα στο καλοκαίρι, όπως όλοι γνωρίζουμε, ψηφίστηκε το πολυνομοσχέδιο Διαμαντοπούλου για την παιδεία. Για ακόμη μια φορά, μπαίνουν στο στόχαστρο κεκτημένα φοιτητικών αγώνων αυτή τη φορά υπό την απειλή της οικονομική κρίσης και της έλλειψης κονδυλίων. Μας λένε: ή συμμορφωνόμαστε και ξεχνάμε άσυλο, δωρεάν παροχές συγγραμμάτων, φοιτητική μέριμνα... ή κινδυνεύουμε να βάλουμε λουκέτο. Μας παρουσιάζουν σαν μονόδρομο την είσοδο του ιδιωτικού κεφαλαίου στα πανεπιστήμια, αφού πρώτα φρόντισαν να κατασπαταλήσουν κάθε δημόσιο πόρο και να απαξιώσουν το πανεπιστήμιο με 50-70% μείωση της χρηματοδότησης. Μας έσπρωξαν επομένως σε ένα ψευτοδίλημμα που οι ίδιοι δημιούργησαν και αγανακτισμένοι αναφώνησαν: Επιτέλους ήρθε η ώρα να εξευρωπαϊστούμε! Ας μη γελιόμαστε, όμως, ο σκοπός τους δεν είναι να αναβαθμίσουν τα πανεπιστήμια και να βάλουν τάξη σε αυτό το “κομφούζιο”. Αν ήταν έτσι, θα σταματούσαν να γεμίζουν τις τσέπες των κεφαλαιοκρατών με δημόσιο χρήμα και θα αύξαναν την χρηματοδότηση. Ο σκοπός τους είναι να δώσουν αυτό το ζωντανό κομμάτι της κοινωνίας και της έρευνας στα χέρια αυτών των λίγων, που τρίβουν τα χέρια τους έτοιμοι να εμπορευτούν και να πλουτίσουν από το αγαθό που λέγεται παιδεία.
Το δίλημμα, λοιπόν στο οποίο καλείται η φοιτητική κοινότητα να απαντήσει είναι αν θα δεχτεί το πανεπιστήμιο εταιρεία που θα υπηρετεί την αγορά και τις ανάγκες της ή θα προτάξει τις δικές της ανάγκες και θα διεκδικήσει ένα καινούργιο πανεπιστήμιο στην υπηρεσία της κοινωνίας. Η στάση πολλών φοιτητών να συνεχίσουμε την εξεταστική το προηγούμενο διάστημα εκφράζει μια συνειδητή επιλογή να υποταχτούμε στα σχέδια της κυβέρνησης και να επανδρώσουμε το νέο πανεπιστήμιο του κεφαλαίου. Το ερώτημα, όμως τίθεται και στον καθένα ξεχωριστά :
Για ποιον θα παράγουμε έρευνα και με ποια κριτήρια;
Στη σημερινή εποχή οι δεσμοί ανάμεσα στην επιστήμη, την τεχνολογία και τις επιχειρήσεις είναι πολύ στενοί και οι κυβερνήσεις τις τελευταίες δυο δεκαετίες κατέβαλαν και συνεχίζουν να καταβάλουν έντονες προσπάθειες για να πείσουν για την κοινωνική ωφέλεια μιας τέτοιας σύμπραξης. Στην πραγματικότητα όμως, τα αποτελέσματα της στοχευμένης έρευνας αποδεικνύουν πως η ανθρώπινη διανόηση και εφευρετικότητα βρίσκεται παγιδευμένη κάτω από πατέντες, αξιολογήσεις, πιστοποιήσεις και αριστείες για να εξυπηρετεί και να αναπαράγει τις ανάγκες της αγοράς. Φάρμακα για ανύπαρκτες πανδημίες, μεταλλαγμένα τρόφιμα και σπόρους, βιοκαύσιμα και κλωνοποιημένα ζώα. Ακόμη και η ανάπτυξη της βιοτεχνολογίας και των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών δεν έχει να κάνει με τον “αυθορμητισμό” του επιστημονικού ερευνητικού πνεύματος ούτε φυσικά με την καταπολέμηση της πείνας, της φτώχειας και της εξαθλίωσης που σε πολλές περιπτώσεις ο ίδιος ο καπιταλισμός δημιούργησε. Έχει να κάνει με την εκμετάλλευση της αγροτικής παραγωγής και την αύξηση των κερδών.
Τα δεδομένα και η πραγματικότητα, επομένως μας αποδεικνύουν ότι η επιστήμη δεν είναι ανεξάρτητη. Αντιθέτως είναι δέσμια του κεφαλαίου που έχει ως πρωταρχικό στόχο το κέρδος και όχι τις κοινωνικές ανάγκες. Ειδικά για τη δική μας σχολή το να παραχωρούμε τον έλεγχο της έρευνας στα χέρια και τις ανάγκες του κεφαλαίου μας καθιστά και εμάς τους ίδιους υπεύθυνους για την εξέλιξη της επιστήμης και τις ανάγκες που αυτή έρχεται να εκπληρώσει. Η θεοποιημένη εξειδίκευση σε συνδυασμό με την άκριτη παραγωγή τεχνογνωσίας μπορεί να μετατρέψει τους επιστήμονες σε απλά πιόνια του συστήματος με μόνο γνώμονα την παραγωγικότητα και την αριστεία.
Τι είδους "αριστεία", όμως, μπορεί ποτέ να διεκδικήσει μια σκέψη η οποία είναι εγκλωβισμένη στα στεγανά της υπερεξειδίκευσης; Τι είδους "αριστεία" μπορεί να διεκδικήσει ένας μαθηματικός που δεν έχει ποτέ του ανοίξει βιβλίο φιλοσοφίας, ένας φιλόσοφος που δεν έχει ποτέ του ασχοληθεί με τα ανώτερα μαθηματικά; Και τέλος, τι είδους "αριστεία" θα μπορούσε να διεκδικήσει μια σκέψη --η σκέψη ενός φυσικού, ενός χημικού, ενός μηχανικού, ενός ιστορικού-- ο οποίος διαπαιδαγωγήθηκε εξ ολοκλήρου να θεωρεί όχι ότι το ουσιώδες είναι και χρήσιμο, αλλά ότι μόνο το άμεσα και εκμεταλλεύσιμα χρήσιμο είναι ουσιώδες;
Οι κατευθύνσεις του κεφαλαίου που ακολουθούμε, πιστά την τελευτά εικοσαετία, έχουν οδηγήσει σε μια κοινωνία όπου η ποιότητα ζωής μας κάθε μέρα χειροτερεύει, συντελούνται ραγδαίες οικολογικές καταστροφές και ακόμη και η ιατρική δεν στοχεύει στην υγεία και την εξάλειψη των αιτίων που ευθύνονται για τις ασθένειες, αλλά στην αναίρεση των συμπτωμάτων που κάνουν το σώμα δυσλειτουργικό μέσα στην καπιταλιστική διαδικασία. Τώρα που το κεφάλαιο περνάει κρίση ,είναι η ώρα να προτάξουμε τις δικές μας ανάγκες και να χτίσουμε το μέλλον με τους δικούς μας όρους. Διεκδικούμε ένα πανεπιστήμιο στην υπηρεσία της κοινωνίας όπου ο έλεγχος της έρευνας θα είναι στα χέρια των εργαζομένων και των φοιτητών και το περιεχόμενο της παιδείας θα προωθεί την κριτική σκέψη, την ολόπλευρη γνώση και την ελεύθερη αναζήτηση
Καλούμε τον φοιτητικό σύλλογο να αναλάβει άμεση δυναμική δράση για να δείξουμε στους ραγιάδες μας ότι δεν τους αναγνωρίζουμε και ότι είμαστε η γενιά που θα πάρουμε στα χέρια μας το μέλλον μας.

ΟΛΟΙ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΦΟΙΤΗΤΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΜΒΓ ΤΗΝ ΠΕΜΠΤΗ 20/10 ώρα 2.00 μμ

ΕΝΤΡΟΠΙΑ ΕΑΑΚ

Απέναντι στην προπαγάνδα της βιοτεχνολογία… οι ανάγκες μας

Μπορεί η ζωή να εξετάζεται με το επικρατές μοντέλο ανάλυσης του κόστους – οφέλους, κάτι που κάνουν οι εταιρείες βιοτεχνολογίας με τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς (ΓΤΟ); Μπορεί το οικονομικό όφελος μιας μικρής μειοψηφίας να προέχει των κοινωνικών συμφερόντων;
Η χρήση των ΓΤΟ και η ευρεία διάδοση τους εμπεριέχει τουλάχιστον τρεις σοβαρούς κίνδυνους. Ο ένας είναι η επιμόλυνση των μη ΓΤΟ καλλιεργειών με σπόρους και γενετικό υλικό από αυτούς των ΓΤΟ καλλιεργειών, και μάλιστα χωρίς να έχουμε καμία ένδειξη των αποτελεσμάτων μιας τέτοιας επαφής στο φυσικό περιβάλλον, μακριά από τις ελεγχόμενες συνθήκες των εργαστηρίων. Ο άλλος που σχετίζεται άμεσα με τον πρώτο είναι η μη- αναστεψημότητα των αποτελεσμάτων μιας τέτοιας επιμόλυνσης. Δυστυχώς, στην περίπτωση της βιοτεχνολογίας και των ΓΤΟ δεν έχουμε να κάνουμε με μια “πετρελαιοκηλίδα” την οποία μετά από κάποιες προσπάθειες και με την βοήθεια συγκεκριμένων τεχνικών μέσων θα μπορέσουμε να περιορίσουμε και να εξουδετερώσουμε πάρα την καταστροφή που μπορεί να έχει προκαλέσει. Αντίθετα έχουμε μια κατάσταση που οι όποιες διαταραχές προκαλέσει θα είναι μάλλον ανεξέλεγκτες και μη αναστρέψιμες. Ο τρίτος είναι η μείωση της βιοποικιλότητας στην φύση. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι μεταλλάξεις και υβρίδια υπήρχαν πάντα στη φύση και όλη η πορεία της εξέλιξης (τόσο της φύσης όσο και της ανθρωπότητας) βασίζονταν σε αυτά. «Τα ανθρώπινα όντα “τροποποιούν” γενετικά οργανισμούς από τότε που άρχισε η εξημέρωση των ζώων και η καλλιέργεια των φυτών. Η ιστορία της εξημέρωσης ειδών είναι ακριβώς η ιστορία της γενετικής τροποποίησης τους, ώστε να καταστούν ιδιαίτερα “εκμεταλλεύσιμα”. Μπορεί μεταλλάξεις να γίνονταν πάντα στη φύση, αλλά αυτό που μέχρι τώρα υπήρχε και ποτέ δεν αμφισβητήθηκε, όχι πρακτικά τουλάχιστον (γιατί θεωρητικά αμφισβητήθηκε), ήταν η πολυμορφία και η τυχαιότητα. Όλη η θεωρία της εξέλιξης βασίζεται σε τυχαίες μεταλλάξεις, σε επικράτηση μορφών ζωής και ποικιλιών που τυχαία εμφάνισαν εκείνα τα χαρακτηριστικά που τους επέτρεψαν να επιβιώσουν στις εκάστοτε συνθήκες. Άλλωστε κάθε μορφή ζωής είναι μοναδική και από τα φυτά έως τον ανθρώπινο οργανισμό η ποικιλομορφία είναι αυτό που κάνει την επιβίωση του είδους πιο πιθανή.

Ένας από τους ύστατους στόχους των Αγρο-βιοτεχνολογικών μηχανισμών είναι ο απόλυτος έλεγχος των πρακτικών συναλλαγής σπόρων μεταξύ των αγροτών. Πιο συγκεκριμένα, οι μηχανισμοί επιδιώκουν να βρουν ένα τρόπο που θα τους εξασφαλίσει το να έρχονται σε αυτούς κάθε χρόνο για να αγοράσουν σπόρο. Έτσι εξηγείται και το γιατί ανυπομονούν να ρίξουν την Τεχνολογία Εξολοθρευτής (Terminator Technology). Η Τεχνολογία Εξολοθρευτής κάνει τον κάθε σπόρο στείρο μετά από την πρώτη βλαστική περίοδο, καθιστώντας αδύνατο για τους αγρότες να διατηρήσουν σπόρο- βασική αρχή της γεωργίας. Με το να προωθούν την Τεχνολογία Εξολοθρευτής οι Αγρο-βιοτεχνολογικοί μηχανισμοί θέλουν να περιορίσουν ακόμα περισσότερο τις επιλογές των αγροτών οι οποίοι ήδη εξαρτώνται κάθε χρόνο από εταιρείες σπόρων. Η μηχανισμοί το έχουν διασφαλίσει αυτό με τις πολυάριθμες πατέντες σπόρων.

Ήρθε τέλος η εποχή, που όλα, ακόμα και εκείνα που τα θεωρούσαν οι άνθρωποι σαν αναπαλλοτρίωτα (που δεν μπορούσαν να πουληθούν), έγιναν αντικείμενο ανταλλαγής, αντικείμενο αισχροκέρδειας και μπορούσαν να πουληθούν. Είναι η εποχή που ακόμα και κείνα τα πράγματα που ως τα τότε μπορούσαν να μεταδοθούν, μα ποτέ να ανταλλαχθούν σαν εμπορεύματα, να δοθούν μα ποτέ να πουληθούν, να αποχτηθούν μα ποτέ να αγοραστούν - αρετή, αγάπη, γνώμη, επιστήμη, συνείδηση κλπ- η εποχή τέλος που όλα πέρασαν στο εμπόριο. Είναι η εποχή της γενικής διαφθοράς, της παγκόσμιας αγοραπωλησίας ή για να μιλήσουμε με όρους της πολιτικής οικονομίας, η εποχή που κάθε τι, ηθικό ή φυσικό, μια κι έγινε εμπορική αξία, φέρνεται στην αγορά να εκτιμηθεί στην πιο ακριβοδίκαιη αξία του..
Κ. ΜΑΡΞ “ Η αθλιότητα της φιλοσοφίας”

Ο καπιταλισμός έχει έναν τρόπο να επιβιώσει: να επεκτείνει την εκμετάλλευση και την κυριαρχία του εντάσσοντας συνεχώς στην σφαίρα του εμπορεύματος ολοένα και περισσότερες κοινωνικές σχέσεις και αξίες χρήσης. από τα ανθρώπινα συναισθήματα και τις αισθήσεις μέχρι τον αέρα που αναπνέουμε και τις ιδιότητες της ίδιας της έμβιας ζωής. Και για να γίνει αυτό πρέπει πρώτα να τα ιδιοποιηθεί, να τα μετατρέψει σε ιδιοκτησία. Εδώ εμφανίζεται και ο ρόλος της βιοτεχνολογίας ως εκείνη η τεχνολογική και επιστημονική προσπάθεια να κατηγοριοποιηθούν, να ταξινομηθούν, καθώς και να τροποποιηθούν σε τέτοιο βαθμό οι γονιδιακές ιδιότητες της έμβιας ζωής, ώστε να μετατραπούν σε ιδιοκτησία και να ενταχθούν στην σφαίρα του εμπορεύματος ως κάτι που ανήκει, πουλιέται, αγοράζεται και πάνω από όλα κυριαρχείται από τα συμφέροντα του κεφαλαίου.

Οι τεχνολογίες και οι επιστήμες δεν αναπτύσσονται σε “κενό αέρος”, σ΄ ένα δοκιμαστικό σωλήνα, όσο έντεχνα και εάν προσπαθεί να μας κατασκευάσει αυτή την εικόνα η κυρίαρχη ιδεολογία. Ο καθορισμός και η συνάρτηση των επιστημονικών ανακαλύψεων και των τεχνολογικών τους εφαρμογών με τις παραγωγικές σχέσεις τις οποίες καλούνται να υπηρετήσουν είναι τόσο βαρυσήμαντα που πολλές φόρες επικαθορίζουν όχι μόνο το αποτέλεσμα αλλά και την ίδια την διαδικασία. Δεν είναι μόνο οι συγκεκριμένοι σκοποί και τα προκαθορισμένα πλαίσια μέσα στα οποία λαμβάνουν χώρα αυτές οι διαδικασίες. Πολλές φορές είναι το ίδιο το κοινωνικό περιβάλλον και άρα η ιδεολογική ηγεμονία των κυρίαρχων, που έχει ήδη κάνει την “προεπιλογή” σε τι θεωρείται κάθε φόρα επιστημονική γνώση, τι θεωρείται έγκυρο, τι κάθε φόρα είναι άξιο λόγου να αντιμετωπιστεί κάτω από το πρίσμα της επιστημονικής διαδικασίας και τι όχι.

Τα πανεπιστήμια έχουν γίνει μέρος εταιρικών επενδύσεων και, σε αντάλλαγμα αυτού, εταιρικής επιρροής. Με το να εξασφαλίζουν επενδύσεις από τον ιδιωτικό τομέα, να αναπτύσσουν εμπορικές και με δυνατότητα πατενταρίσματος τεχνολογίες, να δημιουργούν εκμεταλλεύσιμες υπο-εταιρείες (start-up companies) και εκπαιδεύοντας του απόφοιτους στο να καλύπτουν τις απαιτήσεις εργοδοτών, όλα αυτά έχουν γίνει ο κύριος σκοπός πανεπιστημίων.
Γιατί όμως τα πανεπιστήμια; Το κόστος επένδυσης τείνει να είναι χαμηλότερο στα πανεπιστήμια απ’ ότι στις συνεργασίες με άλλες εταιρείες. Τα χρέη είναι χαμηλότερα και η αξιοπιστία (της έρευνας) είναι προτιμότερο να προέρχεται από το πανεπιστήμιο και όχι από την εταιρεία. Τα πανεπιστήμια επίσης προσφέρουν χαμηλού κόστους εργασία από την σχολή και τους απόφοιτους φοιτητές που προθυμοποιούνται να βάλουν την δημιουργικότητα τους πάνω στην βιοτεχνολογική έρευνα. Όλα αυτά συμβαίνουν βέβαια εις βάρος των κοινωνικού συμφέροντος και της ακαδημαϊκής ελευθερίας. Αυτή βέβαια είναι μια ακόμα περίπτωση που το δημόσιο χρήμα επιχορηγεί εταιρείες.

Λίγο πριν το 2000 κορυφώθηκε η συζήτηση για το πατεντάρισμα των ανθρώπινων γονιδίων με την ανακοίνωση από το ινστιτούτο Παστέρ στο Παρίσι ότι όπου να ’ναι αποκωδικοποιεί το ανθρώπινο γονιδίωμα. O βιολόγος του Iνστιτούτου πούλησε την έρευνά του στην ιδιωτική Celera (1998) και δημιούργησε ανταγωνισμό με το δημόσια χρηματοδοτούμενο Human Genome Project (δεκαπενταετές πρόγραμμα 3 δισ. δολαρίων του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας των HΠA, που το 2000 είχε αποκωδικοποιήσει πάνω από 2 δισ. βάσεις της αλυσίδας του DNA).

Ή η επιστήμη είναι πράγματι επιστήμη και δεν είναι το παν,

ή θεωρεί τον εαυτό της το παν και παύει να είναι επιστήμη

Dominique Folscheild

Όσο λοιπόν απαραίτητη είναι η επιστημονική διαδικασία παραγωγής γνώσης για τον κόσμο γύρω μας, άλλο τόσο απαραίτητη είναι και η κριτική αντιμετώπιση της, εάν θέλουμε η γνώση να είναι εργαλείο για την κοινωνική απελευθέρωση και όχι ένα ακόμα όπλο στα χέρια των εκμεταλλευτών και των κυρίαρχων, όπως είναι η θρησκεία, το θέαμα, η ιδεολογία, το εμπόρευμα και η ιδιοκτησία. Το χειρότερο που θα μπορούσαμε να κάνουμε είναι να αποδεχθούμε, στην θέση των παλιών, νέες θρησκείες που θα “ιεροποιούν“ την γνώση απέναντι στην κοινωνία και θα την κάνουν κτήμα των νέων ιερατείων, ακόμα και εάν αυτά ορκίζονται στο όνομα της επιστήμης και του ορθολογισμού.


αντι-πληροφόρηση

ΕΑΑΚ - ΕΝΤΡΟΠΙΑ